تخصص مخفی

در جلسات متعدد مصاحبه و حتی دو، سه ماه نخست هم ممکنه جو شرکت رو خوب درک نکنم؛ اما به مرور زمان متوجه می‌شم که شرایط اونجا چطور چیده شده است. روال‌های پرتکرار که برای من و همکاران معمول بود: جلسات بی‌هدف و خسته‌کننده، وعده‌های فروخورده درباره افزایش حقوق، عیدی و سنواتی که بی‌ثمر می‌موند و گاهی کاهش پرداخت‌ها به ازای قطع برق یا طولانی شدن زمان خدماتی مانند دستشویی. کارهایی که در حیطه تخصصی من نبود یا حتی ممکن بود از نظر برخی افراد کم‌اهمیت جلوه کنه، مثلا دم کردن چای برای مهمانان شرکت. وقتی اعتراضم را به دفتر رئیس می‌بردم، معمولا با مغلطه و سفسطه روبه‌رو می‌شدم تا از نظر خودم هم سردرنیا بمانم و در پایان مجبور به عذرخواهی بابت اعتراضم می‌شدم. در پایان، باید بگویم خندیدن یا صمیمی شدن با همکارها در شرکت نگاه کمتر مجاز بود.

مدت دو سال به کار در موسسه نگاه مشرق میانه مشغول بودم و به عنوان تجربه‌ی کاری من، شدیدا ناامیدکننده بود. این شرکت حدود ده نفر نیرو دارد و هر سال بیش از نیمی از آنان از مجموعه جدا می‌شوند. مصاحبه‌ها خیلی غیرحرفه‌ای آغاز می‌شدند؛ مدیران موسسه بدون در نظر گرفتن حریم خصوصی، سوالات شخصی و تا حد زیادی نامربوطی مطرح می‌کردند، از میزان مخارج ماهانه و اجاره خانه تا تصمیمات خانوادگی و فرزندآوری افراد مجرد یا متأهل. این پرسش‌ها معمولا پس از انجام مراحل متنوع مصاحبه تلفنی، حضوری و ارزیابی روانشناختی مطرح می‌شدند. در بخش کاربری هم گاه تست‌هایی عجیب در فضای بسته‌ی اتاق موسسه از داوطلبان گرفته می‌شد که اجازه‌ی نشان دادن توانایی‌های واقعی را نمی‌داد. بعد از این مراحل، پیشنهادهای اغواکننده‌ای مانند پاداش‌های ماهانه، بهره‌وری و تسک مطرح می‌شد، اما سه ماه اول حقوق با نرخ پایه‌ی وزارت کار و قراردادهای نسبتا ضعیف ارائه می‌شد. درباره‌ی حقوق باید بگویم که دستمزدها معمولا با تاخیر حدود بیست روز پرداخت می‌شدند. محیط کار پر از تنش و استرس است و با رفتارهای نامناسب مدیران نسبت به کارکنان همراه است. جلسات کاری و غیرکاری زیادی برگزار می‌شود که بیشتر برای کنترل و ارزیابی سطح کار کارکنان طراحی می‌شود تا نتیجه‌ای عملی. از منظر حرفه‌ای، مسیر پیشرفت در این محیط وجود ندارد؛ به نظر می‌رسد موسسه هدف یا قابلیت گسترش‌ی حوزه‌ی کاری خود را ندارد. کیفیت کار به نحوی است که مشتریان ناراضی مرتبا اعتراض می‌کنند و مدیران به کارمندان بابت این مشکلات پاسخگو نیستند، که فشار و استرس مضاعفی به آنها وارد می‌کند. از منظر اخلاقی نیز، رفتارهای توهین‌آمیز از جانب مدیر عامل و مدیر داخلی نسبت به کارکنان مشاهده می‌شود.