“کاملا تبعیض آمیز”

برای مصاحبه Java Developer با شرکت دکتر تامین رفتم و روند مصاحبه را عادی و معمولی احساس کردم؛ به وضوح مشخص بود که شرکت بیشتر جنبه‌ای غیرتکنیکال دارد تا فنی. در جلسه مصاحبه با دو نفر از مدیران شرکت و واحد منابع انسانی صحبت کردم. وقتی قرارداد را گرفتم فهمیدم که شرکت تامین قراردادهایش را با شرکتی دیگر به نام کتاب گستر می‌بندد که آن شرکت هنوز سیستم حقوق و دستمزد ندارد و ورود و خروج ما به شرکت به صورت دستی ثبت می‌شود؛ به این معنی که شرکت اول نیرو می‌گیرد و من به عنوان کارمند تازه‌وارد شرکت گرفتن‌شده، شامل مزایای شرکت تامین نخواهم شد.

اول یک تجربه تلخ از مصاحبه‌ای که داشتم رو به اشتراک می‌ذارم. اوایل مصاحبه سوال‌های فنی پرسیدن، هرچند که می‌دونستن من تازه‌کارم و سطح بالا بودنت هم دور از انتظار بود. من از دوره برنامه‌نویسی خارج از شرکت‌ها اومده بودم و وقتی پرسیدن چرا این همه هزینه کردی و دوره رفتی، گفتم که پیشنهاد دادن حتما کارآموزی رو تجربه کنم و گفتم شاید بهتر بود می‌رفتم تو شرکت‌ها کارآموزی کنم. در نهایت گفتن شرکت ما کارآموز بدون حقوق می‌گیره، می‌خوای بیای؟ من قبول نکردم. بعد از اون پرسیدن چقدر بازیابی حقوق می‌کینی اگر کارآموز بیاد. به وضوح فهمیدم دنبال کارآموز بودنن و این قضیه من رو خیلی ناراحت کرد. رفتار حرفه‌ای نبودن‌شون خیلی آزار دهنده بود. آگهی‌ها هم حقوق بالا و بدون سابقه کار رو می‌نویسن، اما توی مصاحبه می‌گن بیا کارآموزی! به یه سری چیزها با واقعیت همخوان نبودن. من توصیه می‌کنم با این نگاه‌ها دودستگی شرکت‌ها رو کنار بذارید و به ارزش‌دادن به خودتون فکر کنید. به آگهی‌ها نگاه کنید: وقتی ادعا می‌کنن به یه برنامه‌نویس جاوا با سابقه کار نیاز ندارن و حقوق ۵ تا ۸ میلیون می‌ذارن، اما تو مصاحبه می‌گن چون سابقه ندارید می‌تونیم تا سه ماه کارآموز بدون حقوق نگه‌داریم و بعد از اون جذبتون کنیم، کمی شک می‌کنم. من حتی با وجود تجربه‌های پروژه‌ای و کار با فریم‌ورک‌های مختلف، اون موقعیت رو مناسب ندیدم. به نظر می‌رسه ترفندشون اینه که حقوق بالا توی آگهی می‌زنن تا افراد بدون سابقه رو جذب کنن و بعد از اون ازشون استفاده کنن.

در طول دهه‌ای اخیر مشاور مدیریت و خدمات ماشینی شرکت تامین بودم و به‌طور تمام‌وقت در حوزه ساخت نرم‌افزار فعالیت می‌کردم؛ آخرین سال همکاری من به سال ۱۳۹۶ بازمی‌گردد.

در اولین برخورد با مدیر واحد تولید نرم‌افزار سوال‌های تخصصی تا حدی متوسط بودن. پس از اون، نوبت مصاحبه با بخش منابع انسانی و انجام تست هوش و هم‌زمان ارزیابی زبان انگلیسی رسید. از نظر سختی، تست هوش نسبتا دشوار بود و بعدش درباره حقوق و مسائل مالی صحبت شد. احساس می‌کردم گویی خیلی به خودی و به‌نوعی از شرکت شون می‌گفتن هرچند من بعدها فهمیدم کارشون نسبتا روتین و تکراری است. در مصاحبه‌ها کمتر دنبال چالش فنی بودن و بیشتر می‌خواستن مطمئن بشن که می‌تونم باهاشون همکاری کنم. قبولی در مصاحبه شرکت تامین برای من کار خیلی سختی نبود. چارچوبی مشخص در زمینه حقوق و مزایا داشتن که برای همه یکسان اجرا می‌شد و تفاوت چندانی بین کارمندها نبود. به طور کلی باید آرام باشی و با اعتماد‌به‌نفس برخورد کنی. دلیل اصلی رد من این بود که کارشان به شدت روتین و بی‌چالش بود و هیچ فرصت چالشی قابل توجهی وجود نداشت. علاوه بر این، درباره حقوق آیتم‌های زیادی وجود داشت که نمی‌شد دقیق روی اون‌ها حساب کرد. به‌طور سلیقه‌ای کارانه و پاداش می‌دادن و این نکته‌ای بود که یکی از همکاران خودشون هم بهم گفت. همچنین نگاه به منابع انسانی و روند کارشان به دلیل بالابودن نرخ خروج نیرو، هر ماه افراد زیادی از اونجا می‌رفتند. به نظر من شرکت بی‌نظم بود: از بابت مسائل مالی حقوق رو به آیتم‌های زیادی تقسیم کرده بودن و برای مواردی مثل کارانه و پاداش، رفتارهای سلیقه‌ای برخورد می‌کردن و از طرف دیگه ریزش نیروها هم بالا بود.

شرکت دکتر تامین را تجربه کردم وقتی برای مصاحبه جاوا رفتم. من فقط شش ماه با جاوا کار کردم؛ یک ماه SE و سه ماه هم با Spring. اهل مطالعه‌ی کتاب هستم و معمولا مسائل را هم حل می‌کنم. مصاحبه برایم نسبتا ساده بود، چون اکثر سوالات را می‌دانستم و مشکلی نداشتم؛ راضی بودم و زمان تقریبی سی دقیقه طول کشید. در این جلسه فضا آرام بود و از پرسیدن سوال‌های بی‌ربط خودداری شد؛ برخورد مصاحبه‌کننده هم آرام و منطقی بود. سوال‌ها عموما مشخص بودند و معمولا از یک توسعه‌دهنده جاوا انتظار می‌رود، پس مشخص بود که چه چیزهایی پرسیده می‌شود. آنهایی که بازخوردشان منفی بود را نمی‌فهمم؛ روز مصاحبه خیلی خسته و عصبی بودم، اما فضای شرکت خیلی آرام بود. تصور می‌کردم مصاحبه‌کننده شاید از سطح بالایی نباشد، اما در واقع بهتر از انتظارم بود.

برای من تجربه‌ای بود که از نظر مدیریتی در واحد زیرساخت شرکت چندان مطلوب نبود و به طور کلی احساس کردم که منابع انسانی به اندازه کافی پشتیبانی نمی‌شود. در ابتدای فرایند، مصاحبه فنی با مدیر زیرساخت برگزار شد. پرسش‌ها درباره سیستم عامل، vmware، سیسکو و storage بود و به‌طور کلی سوالات سختی نبودند. اما مرحله بعدی شامل تست هوش، روان‌شناسی و زبان بود که سوالات زبان و این آزمون‌ها نسبتا دشوار به نظر می‌رسیدند. سپس با مدیر منابع انسانی، آقای حسن‌زاده، مصاحبه‌ای داشتیم که تمرکز بیشتر روی حقوق و دستمزد و آیتم‌های پرداختی شرکت بود، مثل کارانه و کمک‌های غیرنقدی. از نظر مدیریت منابع انسانی، شرایط خیلی رضایت‌بخش نبود. در خود واحد زیرساخت اختلافات شدید بین نیروها وجود داشت و فضای رقابت منفی حاکم بود؛ همواره به دنبال این بودند که دیگری را خراب کنند، به جای هم‌کاری، به نوعی جبران‌کننده عمل کنند و بین تیم‌ها درگیری وجود داشت. مدیر واحد زیرساخت هم ایده‌ای برای انگیزش نیروها نداشت و باور داشت که افراد نباید قدر دید شوند و همواره باید عملکردشان زیر سوال رود؛ حتی اگر کار خوبی هم انجام می‌دادند، به آن‌ها بها داده نمی‌شد و اغلب از آن‌ها انتظار می‌رفت که به‌طور مداوم از اقتدار مدیر نرنجند. در واقع رویکرد اصلی این بود که کارها به نحوی انجام شود که پیشرفت فردی نیروها به‌نوعی تهدید محسوب شود و همواره تصور می‌کردند که نیروی استخدام‌شده باید بماند اما به شیوه‌ای که جلوی رشدش گرفته شود تا با آن‌ها همکاری بلندمدت داشته باشد. از نظر فنی کارها تقریبا یکنواخت و روتین بود و تغییر روش‌ها به ندرت اتفاق می‌افتاد. با وجود اینکه شرکت ظاهرا تبلیغ می‌کرد که از نیروهای تازه‌کار استقبال می‌کند، اما در عمل پرداختی‌ها پایین بود و این امر باعث می‌شد که بسیاری از تازه‌واردها دوام نیاورند. من نهایتا پس از دو سال به دلیل مسائل مدیریتی و محیط غیرسازنده از همکاری خارج شدم و پیشنهاد من این است که اگر سابقه کاری کمتر از یک سال دارید یا تازه می‌خواهید کار را آغاز کنید، حتما اینجا را بررسی کنید ولی اولویت را به گزینه‌های دیگر بدهید. نکته‌ی جالب این است که با وجود ادعاهای شرکت مبنی بر پذیرش نیروهای تازه‌کار، پرداختی‌های پایین تنها دلیل برای جذب و نگه‌داشتن این افراد بود و در نتیجه فضای کاری برای رشد و پیشرفت فردی به میزان زیادی محدود بود. در نهایت از لحاظ ویژگی‌های مورد انتظار شرکت، انتظار می‌بردند که با هر شرایط کاری سازگار شوید.